İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir Farkları

İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir Farkları

İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir farkları nelerdir? İhtiyati haciz nedir? İhtiyati tedbir nedir? İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir, alacaklının veya hak sahibinin alacağını ya da hakkını koruma altına alan geçici hukuki korumalardır. Uygulamada icra takipleri ve davalar öngörülen süreleri aşmakta ve bu durum alacaklıların hakkını ihlal etmektedir. Davanın veya icra takibinin uzun sürelere yayılması, borçlu veya hak sahibi olmayan kişilerin mal kaçırma ihtimalini arttırır. İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir bu gibi durumların önüne geçebilmek adına kanunlarımızda yer alan hukuki korumalardır.

İhtiyati Haciz Nedir?

 

İhtiyati haciz, alacaklının para veya teminat alacağının zamanında ödenebilmesi için, borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati haciz İcra İflas Kanunu 257. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

İİK md 257: Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1 – Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;
2 – Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

İhtiyati Haciz Şartları Nelerdir?

 

  • İhtiyati hacze konu alacak rehinle teminat altına alınmamış olmalıdır. Rehinle teminat altına alınan alacaklar için ihtiyati haciz istenemez. Ancak rehin tutarı alacağı karşılamaya yetmezse, kalan bakiye için ihtiyati haciz talep edilebilir.
  • Alacağın vadesi gelmiş olmalıdır. Ancak; borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa veya borçlu mal kaçırıyorsa ya da borçlunun kaçma şüphesi varsa vadesi gelmemiş alacak için de ihtiyati haciz kararı verilebilir.
  • Alacaklı, haklı olduğunu yaklaşık olarak ispat etmelidir. İhtiyati haciz geçici hukuki koruma olduğu için tam ispat aranmamaktadır.

İhtiyati Tedbir Nedir?

 

Hak sahibinin, hakkını elde etmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle ciddi zararın doğma ihtimali bulunması halinde, uyuşmazlığa konu mal hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. İhtiyati tedbir Hukuk Muhakemeleri Kanunu 389. Maddesinde düzenlenmiştir.

HMK md 389: – (1) Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır.

İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbirin Farkları Nelerdir?

 

  • Konusu Bakımından: İhtiyati haczin konusu yalnızca para ve teminat alacakları iken ihtiyati tedbirini konusu daha geniştir. İhtiyati tedbir para dışında söz konusu olan hakların korunmasında da gündeme gelebilir. Örneğin, mal rejimi davasında da ihtiyati tedbir talep edilebilir.
  • Teminat Bakımından: İhtiyati haciz isteyen alacaklıdan, haksız çıktığı takdirde borçlu ve üçüncü şahsın haciz sebebiyle uğrayacakları zararı karşılamak üzere teminat alınır. Bu teminat tutarı %15-%20 arasında değişkenlik göstermektedir. Ancak alacak ilama dayanıyorsa teminat alınmaz, ilam mahiyetinde bir belgeye dayanıyor ise teminata gerek olup olmadığında mahkeme karar verir. İhtiyati tedbir talep eden hak sahibi, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişinin tedbir sebebiyle uğradıkları zararı gidermek için, mahkemeye teminat göstermek zorundadır. Ancak talep resmi belgeye veya kesin delile dayanıyor ise ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.
  • Uygulanması Bakımından: İhtiyati hacizde, alacaklı ihtiyati haciz kararının verilmesinden itibaren 10 gün içerisinde mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın uygulanmasını istemek zorundadır. Aksi halde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar. İhtiyati tedbirde ise; kararın verilmesinden itibaren 1 hafta içinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması talep edilmek zorundadır. Aksi halde ihtiyati tedbir kararı kendiliğinden kalkar. Tedbir kararının uygulanması, kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden talep edilir. Dikkat edilirse her iki durumda da sürenin aşılmasına rağmen kararın uygulanması talep edilmemiş ise karar kendiliğinden kalkmaktadır.
  • Tamamlanması Bakımından: İhtiyati hacizde dava veya icra aşamasına geçmeden ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı haciz tarihinden, haciz yokluğundan yapılmış ise haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde ya icra takibinde bulunmalı ya da dava açmalıdır. Borçlu ödeme emrine itiraz etmiş ise, alacaklı 7 gün içinde icra mahkemesinden itiraz kaldırılmasını istemeli veya dava açmalıdır. İhtiyati tedbirde ise tamamlama merasimi yoktur.
  • Yetkili Mahkeme Bakımından: İhtiyati haciz kararı icra takibinin açılacağı yer mahkemesinden, ancak alacağa ilişkin bir dava var ise, davanın görüldüğü yer mahkemesinden ihtiyati haciz talep edilir. İhtiyati tedbir kararı ise, dava açılamadan esas hakkında görevli ve yetkili yer mahkemesinden, dava açıldıktan sonra ise davanın görüldüğü yer mahkemesinden talep edilir.
  • Karara İtiraz Bakımından: İhtiyati hacizde borçlu, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine veya teminata itiraz edebileceği gibi borçlu dinlenmeden karar verilmiş ise bu duruma da; haczin uygulanmasından itibaren, haciz yokluğunda yapılmış ise tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İhtiyati tedbirde ise; eğer karşı taraf dinlenmemiş ise itiraz edilebilir, itiraz icrayı durdurmaz. İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. İhtiyati tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati tedbiri öğrenmelerinden itibaren 1 hafta içinde ihtiyati tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilirler.
  • Kanun Yolu Bakımından: ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbirde itiraz üzerine verilen karar istinaf edilebilir. Bu başvuru öncelikle incelenir ve verilen karar kesindir. Her iki halde de karara itiraz edilmesi uygulanmasını engellemez.
  • Devri Engeller mi? İhtiyati tedbir malın devrini engeller, dolayısıyla malın üçüncü kişilere satışına izin vermez. Ancak ihtiyati haciz malın üçüncü kişilere devrini engellemez, ancak üçüncü kişi hacizli mal edinmiş olur. (Yargıtay 23. H.D. 2013/3628 E. 2013/3811 K. 05/06/2013 K.T.)
  • Sonuçları Bakımından: İhtiyati hacizde icra takibi ya da dava sonunda hacizli mal aynen alacaklıya verilmez, satışı yapılarak elde edilen bedel alacaklıya verilir. İhtiyati tedbirde ise, tedbir konulan mal aynen hak sahibi başvurana verilir.

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz başvurusu yapılır iken avukat aracılığıyla başvuru yapılmasını tavsiye ederiz. Zira her iki kurum uygulamada sık sık birbirine karıştırılmakta ve bu durum hak kaybına sebebiyet vermektedir. 

Büromuz Adana ve çevre illerde Adana avukat olarak avukatlık ve danışmanlık faaliyeti yürütmektedir. Detaylı bilgi için iletişime geçiniz.

Aşağıdaki yazılarımızı da okuyabilirsiniz:

İcra Takibi Kesinleşmeden Şikayet Mümkün mü?

Tehir-i İcrada Teminat ve Aşkın Haciz

İcranın Geri Bırakılması (Tehir-i İcra) Kararı Nasıl Alınır?

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

AVUKATA SOR

)
    yazıyor...

    Bize soru ve mesaj göndermek için aşağıdaki formu doldurunuz.

    Mesajı Gönder İptal Et